Una messa de meianuèit elh Chastelàs das Chaptuèlhs

Pierre Chapuis est né à Saint-Julien-Chapteuil (Haute-Loire). Il a écrit de nombreux textes en occitan.

Il s'agit ici d'un texte écrit en décembre 2013, publié en janvier 2014 dans le journal municipal Saint-Julien-Chapteuil, sous la signature Pèire Chapús; ce texte est une adaptation de Les trois messes basses d'Alphonse Daudet. L'enregistrement audio en donne la lecture par l'auteur.

Aqu'èra en l'an mila dos cents e un pauc mai. Per la fèsta de Chalendas, lo senhor Pons aviá covidat, en son donjon, sa parentèlha, los trobadors e sos grangièrs delh païs. I aviá mais lo paure monde delh vilatge que lurs palhassonas s'acautavan de còntra lo barri delh chastelàs. Sofit qu'un pauc davant la messa, en la gleisèta que disian de sant Andiòl, Sènher Jacmon, lo chapelan, devisava ambé son clerjon :
- Doas auchas rostidas, Jauselon? Las as vistas ? De segur?
Saint-Julien-Chapteuil - Òc-ben, sènher chapelan ; doas auchas coma se pòt pas crèire ! Clafidas de lardons e de chastanhas.
- Jesus-Maria ! E ièu que sèi tant lecarèl ! E, embé las auchas, de qu'as vist encara, vas la cusina?
- Figuratz-vos, que dempèis mèijorn, arrestem pas de plomar de faisans, de goròtas, de jalhs e de canlhas; E puèis encara, i a d' òmes das Sant Front qu'an aduèit de troitas delh lac d'Arcòne
- Coma son bèlas, aquèlas troitas, Jauselon ?
- De troitassas, bèlas coma lo braç !
- O! Bòn Dièu; Senta Vièrja ! Me sembla de las vèire.
- A! Monsénher, si vos sacariatz en la genta sala delh chastèl. Jamais de la vida s'es aprestat un revelhon parièr ! Setz bien benaise d'èsser covidat !
- Anem, anem mon enfant, nos chau aparar d'èsser aitant golards. Sobre tot en la nuèit santa de la Nativitat ! Vai t-en viste arrestar la messa que bien lèu meianuèit sonará e se chau pas endarreirar !

Jusca aqui, tot semblava anar de biais... Mas, escotatz çò que vai sègre ! Darrièr lo morre espompit e los èrs inocents de Jauselon, aquèra lo Diable afinaire que s'èra escondut per faire barotlar lo paure òme en l'Enfèrn.
"Viste! Viste! De mais en mais viste !" Estapauc, embé l'ajuèda de "Banon", las tres messas de nòstre chapelan endemoniat seguèran lèu adobadas... Après lo darrièr "ite missa est", sènher Jacmon, s'acoitèt de s'anar assetar vas la taulada de fèsta . E, bien lèu, picava sa forcheta dins l'ala d'una aucha rostida, en nejar sos remòrs dins lo bòn vin delh Païs-bas.
Tant mangèt e beguèt lo paure òme que moriguèt d'un còp de sang dins la nuèit.
Mas quò's que, quand arribèt lo matin a la pòrta delh Paradis. vos laisse a pensar coma i seguèt reçauput !
-" Engara-te de davants mos uèlhs, cròi crestian que sias", li diguèt sant Pèire.
A! Te sias enfiulat coma un sodard ! As vodut faire bombança la nuèit santa de Chalendas embé totes aquaus senhors e monsurs que pensavan mas de faire ribòta ! Ta fauta es bien tròp viausa per faire eissublar tota una vida de vertut ; Aita ben, te sacaras pas en Paradis davants d'aver passat cent ans elh Purgatòri.....

E ! Aqui-o ! Vène de vos dire un cònte , un bòn pauc mensongièr, coma aquelh delh Fonse Daudet, una istoèra sonjada per las velhadas, mas que se seriá podut passar, i a beicòp de temps, dins lo chastelàs daus Chaptuèlh.....
Ma,aiara, cherchatz pas, l'emplaçament de la chapèla, ne'n cala mas la crotz de sant Andiòl!


Tèxtes
Lo Velai
Los jalhs d'Issinjau
Poésies patoises
País de Beaus
Monistròl
La nuèit dau maquisardV
Miquièl Montanhon e Catarina
Sermon
Lo retorn dau paire
L’arribaa de la prima
Nòstra Dama de Mai
Las cendres
La nèu delh cocut
Nosautres
Un òme solet
Nadau
Responsa de la mòrt
Quand l'aiga mancava
PrimaV
Maria de la Crèca
Una messa de meianuèit elh Chastelàs das ChaptuèlhsV
Lo Finon d'às Chardaire
Lo ratairòl
L'aigada
Las maluranças de Jausèl lo BanardV

Escoutar
Radio Cime du Lizieux - Le patois vous parleV
L'aurelha de caireV
Sovenença dau certificat d'estúdiaV
Doctor KnockV
Sovenença daus mes de MaiV
Lo clochièr de LapteV
La chabra o la femnaV
Quaucòm que òm pèrd de veguáV
Los rats dins las bràiasV
Coma faire un fiulòtV
Carnaval elh Puèi de VelaiV
Temps de gestacionV
Nadal en VelaiV
Lo nenufarV
Las muaasV
Jan-JanetaV
Lo presidentV
Las meissonsV
Las escossalhasV
Las clòchas vès RomaV
Las cartas eissublaasV
Lo diable e lo maneschalV
La morrelhadaV
La muaa sus BrossetasV
Los solaçaires 2012V
Lo petaçatgeV
Lo bèu-fraireV
L'enigme daus cauquilhardsV
Lo remèdiV
Un braconaire ès GolenaV
Las damas blanchas de TalhacV
Los cinc jausV

Saber
Las vergenas nèiras
Los Montgolfièr
Fèstas delh Rei de l'Aucèl
La TrifòlaV
La Chasa-Dieu

Obrar e descubrir
Prononciacion de l'occitanV
Lexic parlantV
JòcsV
Lexique occitan du nòrd-èst Velay
Toponymie de l'Yssingelais
Un parler roman, le patois de Sainte-Sigolène
Lexique de l'occitan auvergnat
Liens divers

Archius
Vès Aurèc 2006V
Dictada 2008V
Dictada 2009V
CAOC 2011V
Dictada 2012V
La Retornada 2016V
La Retornada 2017V
La Retornada 2018V
Ostal delh Fen GrasV


Format mp3

aucha
oie

clafida
remplie

lecarèl
gourmand

sacar = entrar
entrer

espompit
bouffi, dodu

barotlar
dégringoler

endemoniar
ensorceler

cròi
méchant, mauvais

viaus
laid

Marraire
Paraulas de tèrras occitanas
Dijòus 21 de novembre de 2019
doas oras e quatòrtze
Acuèlh | Letra Marraire| Prepaus